Фаллопиялық түтіктердің кедергісі
Әйелдерде бала көтеру мен жүктіліктің мүмкін болмауының ең кең таралған себептерінің бірі — жатыр түтіктерінің бітелуі.
Жатыр (фаллопий) түтіктері — жатырды аналық бездермен байланыстыратын жұп қуыс ағзалар. Сәтті ұрықтану үшін овуляция кезінде аналық жасуша аналық безден босап шығып, жатыр түтігіне өтеді. Сол жерде ол сперматозоидпен кездесіп, ұрықтану жүреді, содан кейін ұрықтанған аналық жасуша жатыр түтігі арқылы жатырға өтеді.
Егер қандай да бір себептермен аналық жасуша немесе сперматозоидтар жатыр түтігі арқылы өте алмаса, жүктілік басталмайды.
Жатыр түтіктерінің бітелу себептері
Жатыр түтіктері мен әйел жыныс мүшелеріндегі жабысқақ процестің дамуына және түтіктердің бітелуіне әкелген қабыну процесі;
Құрсақ қуысы ағзаларына жасалған гинекологиялық және хирургиялық операциялар, мысалы, жедел аппендицитке байланысты операция;
Жатырішілік араласулар — инфекция жұққан түсіктер, жатыр қуысын қыру;
Жатыр түтіктерін де зақымдауы мүмкін эндометриоз.
Симптомдары
Жатыр түтіктерінің бітелуі кезінде пациент көбінесе ешқандай жайсыздықты, ауырсынуды немесе жалпы жағдайындағы өзгерістерді сезінбейді. Овуляция мен етеккір уақытында болады, етеккір циклінің бұзылуы байқалмайды. Бұл жағдай әйелде жылдар бойы еш белгісіз болуы мүмкін және мәселе тек ұзақ уақыт бойы жүктіліктің болмауына байланысты тексеру кезінде анықталуы ықтимал.
Диагностикасы
Жатыр түтіктерінің бітелуін метро- немесе гистеросальпингография арқылы анықтауға болады: жатыр қуысына контрастты зат енгізіліп, рентгендік зерттеу жүргізіледі (процедура циклдің 5-ші күнінен 12-ші күніне дейін, көбінесе 7-8-ші күндері жасалады). Сондай-ақ түтіктердің бітелуін диагностикалық лапароскопия кезінде анықтауға болады.
Емі
Емдеу жатыр түтіктерінің қай бөлігінде бітелу болғанына байланысты:
Интерстициалды бөлікте (түтіктің жатырға ең жақын бөлігінде) бітелу болған жағдайда жүктілікке қол жеткізудің негізгі әдісі — экстракорпоралдық ұрықтандыру (ЭКҰ).
Ампулярлық бөлікте (түтіктің жатырдан алыс орналасқан бөлігінде) бітелу болған жағдайда хирургиялық ем жүргізуге болады: лапароскопия, сальпингостомия, оның барысында хирург жатыр түтіктерінің өткізгіштігін қалпына келтіреді. Егер алты ай ішінде жүктілік өздігінен басталмаса, жатыр түтіктері қайтадан бітелген болуы мүмкін. Мұндай жағдайда жүкті болу үшін экстракорпоралдық ұрықтандыру жүргізу қажет.
Бұрын жасалған операциялардың (жатырдан тыс жүктілікке, жедел қабыну процесіне және т.б. байланысты) салдарынан жатыр түтіктері болмаған жағдайда пациентке ЭКҰ жүргізу ұсынылады.