IVF-тегі алтын стандарт

ЭКҰ саласындағы әлемнің үздік мамандарының бірі Маркус НИЦШКЕ «Экомед» клиникалар желісінің жұмысына баға берді.

Маркус — бүкіл әлем бойынша тәжірибе жүргізіп, мамандарды оқытатын бірегей маман. Ол қазақстандық дәрігерлерге бірнеше рет тренинг өткізіп, тәжірибесімен бөлісті, тіпті біздің пациенттерімізге де консультация берді. Бұл — жаңа репродуктивтік технологиялардың барынша көп адамға қолжетімді болуы мүмкін әрі солай болуы тиіс екенін көп жылдан бері тәжірибе жүзінде дәлелдеп келе жатқан дәрігер. Ал бұған олардың құнын төмендету арқылы ғана қол жеткізуге болады. Мұндай деңгейдегі маман сапаны күмәнға салмайды, Маркус ресурстарды ұтымды пайдалануды және міндетті түрде дәрігерлерге сенуді қолдайды.

Арнайы «Репродуктология» журналының оқырмандары үшін Маркус бедеулікті жеңудің әлемдік тенденциялары туралы айтып берді. Сондай-ақ ол «қымбат» хаттаманың үнемді хаттамадан қандай айырмашылығы бар екенін және қандай көрсетілімдер кезінде дәл үнемді нұсқаны таңдаған дұрыс екенін түсіндірді.

— Соңғы бірнеше жылда мен бүкіл әлемде тұрақты тенденцияны байқап жүрмін, — дейді Маркус. — Репродуктологтар биологиялық материалды мұздатып, стимуляция циклі мен эмбрионды тасымалдау циклін бөлек жүргізуді жөн көреді. Сонымен қатар мүмкіндігінше препараттардың төмен дозаларын қолдануға тырысады. Екі тәсіл де аналық бездердің гиперстимуляция синдромының (АГС) даму ықтималдығын және оның нәтижеге әсерін барынша азайтуға мүмкіндік береді. Жүктіліктің басталу мүмкіндігі артып, қауіптер төмендейді.

Мен көптен бері қызметін бақылап жүрген «Экомед» клиникалар желісінің бедеулік мәселелерін шешуде ең озық тәсілдерді белсенді қолданатынына өте қуаныштымын. Сіздерде жеңіл стимуляция әдісі де өте жақсы қолданысқа енді. Қазақстандағы мәселе, басқа да көптеген дамушы елдердегідей, адамдардың қаржылық мүмкіндіктерінің жиі шектеулі болуында.

Қазір бүкіл әлемде шамамен сексен миллион ерлі-зайыпты жұп ЭКҰ әдісін қолданғысы келеді, алайда технологияның жоғары құнына байланысты оған мүмкіндігі жоқ. Бұл әдіс бастапқыда жоғары дамыған елдерде пайда болып, ауқатты пациенттерге есептелген болатын.

Алайда қазір жағдай өзгеріп келеді. Мынаны айта аламын: танымал фармацевтикалық компаниялардың қымбат препараттарын қолдануға негізделген «алтын стандарт» деп аталатын тәсіл бар. Егер пациенттің осы әдісті қолдануға мүмкіндігі болса, әрине, мүмкіндікті барынша пайдалану керек. Бірақ шығыны аз тәсілдердің де бар екенін ұмытпау қажет. Мысалы, қымбат препараттың жақсы нәтиже беретін аналогын қолдануға болады, бұл жағдайда ЭКҰ хаттамасының құны бірнеше есе төмендейді!

«Экомед» клиникалар желісі бұл әдісті сегіз жылдан бері қолданып келеді және сіздердің дәрігерлеріңіз мол тәжірибе жинақтады. Бірнеше жыл бұрын «Экомед» репродуктивтік медицина бойынша еуропалық конгрестердің бірінде шығыны аз ЭКҰ саласындағы тәжірибесін таныстырды және бұл презентация үлкен жетістікке ие болды. Сондықтан бірнеше жылдан кейін Қазақстан басқа елдерге осы әдісті қалай тиімді қолдану керектігін үйрете алады деп сенемін.

— Мұны елестету қиын, өйткені біз жаңа медициналық технологияларды алу үшін Еуропаға немесе Америкаға бару керек деп үйреніп қалғанбыз…

— Бұл мүлдем дұрыс емес! «Экомед» клиникалар желісінде әлемдік деңгейдегі дәрігерлер жұмыс істейтінін нақты айта аламын. Барлығы білім алуға, жабдықтарға және әлемнің үздік ЭКҰ орталықтарында тәжірибеден өту мүмкіндігіне байланысты. Мұнда осы үш талаптың да орындалғанын көріп отырмын.

Оның үстіне сіздердің басшыларыңыз Салтанат Байқошқарова «Экомед» желісі қызметкерлерінің тағылымдамаларын ұйымдастырып қана қоймай, Қазақстанға үздік мамандарды шақырып, еліміздің барлық репродуктологтары мен сабақтас салалар мамандарына арналған оқытуды ұйымдастырады.

Сіздердің ЭКҰ саласында жүріп өткен жолдарыңызды Жапонияның тәжірибесімен салыстыра аламын. Өздеріңіз жақсы білесіздер, бастапқыда бұл ел ең озық технологияларды шетелден әкелді, кейін өзі инновациялар саласындағы көшбасшыға айналды. Сіздер де осыған жақындап келесіздер.

— Хаттаманың бағасы мен оның нәтижесі арасында тікелей байланыс бар ма? Қымбат нәрсе әрқашан жоғары кепілдікті білдіре ме?

— Баға мен уақыт арасында байланыс бар. Тағы да салыстыру келтірейін. Жаңа әрі беделді автокөлік маркасы бар делік. Бірақ қажетті жерге қарапайым әрі арзанырақ автокөлікпен де жетуге болады. Қазір бізде осындай таңдау мүмкіндігінің болғаны жақсы. Бұрын дәрігер пациентке тек жоғары санаттағы нұсқаны, яғни тек қымбат хаттаманы ұсына алатын. Қазір бізде балама бар және оны белсендірек пайдаланған жөн.

Көбінесе айырмашылық ерлі-зайыпты жұпты табысты нәтижеден бөліп тұрған уақытта ғана болады. Егер «алтын стандартты» қолданғанда нәтижеге шамамен 2–3 айда қол жеткізсек, балама әдістер бұл мерзімді төрт-бес айға дейін ұзартады, есесіне пациент 60–70 пайызға аз төлейді. Сонымен қатар медициналық көрсетілімдер бойынша «алтын стандарт» мүлдем сәйкес келмейтін пациенттердің үлкен тобы бар екенін ұмытпау керек.

— Яғни кейде стандартты, қымбат хаттама арзанырақ нұсқаға қарағанда нәтиже бермеуі мүмкін бе?

— Егер овариалдық резерв жеткілікті болса, «алтын стандарт» хаттамасы бойынша стимуляция өте жақсы нәтиже береді және жұмыс істеуге болатын көптеген аналық жасушалар алуға мүмкіндік береді. Әдетте ұрықтанудың болмауы жатыр түтіктеріндегі мәселелерге немесе ерлер факторына байланысты болған жағдайда бұл өте қолайлы.

Ал егер овариалдық резерв төмен болса, қымбат стимуляция қолданылғанда да, қолданылмағанда да нәтиже шамамен бірдей болады.

Ондай жағдайда ресурстарды жұмсаудың қажеті бар ма?

Оның үстіне овариалдық резерві төмен пациенттер тобы репродуктологтар арасында ең күрделі әрі болашағы төмен топтардың бірі болып саналады. Ғылыми конгрестерде де бұл мәселеге аз көңіл бөлінеді.

Поликистозды аналық бездері бар пациенттердің тағы бір тобы бар. Репродуктологтардың деректеріне сәйкес, бүкіл әлемдегі пациенттердің шамамен 10–20 пайызында осындай диагноз кездеседі. Олар үшін белсенді стимуляцияға қарсы көрсетілім бар. Дәл осы шығыны аз балама әдістер қаражатты үнемдеп қана қоймай, осындай пациенттердің қажеттіліктеріне жауап береді.

— Менің түсінуімше, АҚШ пен Еуропада көптеген клиникалар статистикалық көрсеткіштерін нашарлатпау үшін «болашағы төмен» пациенттерге бірден донорлық аналық жасушаларды ұсынады.

— Бұл шынымен де солай. Ал «Экомед» сегіз жылдан бері мүмкіндік барынша төмен болған жағдайларда да жұмыс істеп келеді. Бұл — жақын арада басқа елдердің дәрігерлері сіздердің бірегей тәжірибелеріңізді үйрену үшін осында келе бастайтынына сенімді болуымның тағы бір себебі.

Мен әйелдердің білім деңгейі неғұрлым жоғары болған сайын, олардың өз аналық жасушаларынан туған баланы қалау ықтималдығы соғұрлым жоғары болатынын және донорлардың көмегіне жүгінгісі келмейтінін байқадым. Дегенмен нақты айта аламын: қолданылған технологияға немесе генетикалық материалдың сәйкестігіне қарамастан, баласының дүниеге келгеніне өкінген бірде-бір отбасын көрген емеспін.

Әйел жүктілікті өзі көтеріп, құрсағындағы баланың қозғалысын сезініп, оны дүниеге әкелген кезде оның еш күмәні қалмайды — бұл оның баласы.

Егер өздігінен басталған жүктілік туралы айтатын болсақ, кейде әйел баланың дүниеге келуін соншалықты жоғары бағаламауы мүмкін. Ал табысқа жету жолы ұзақ болған жағдайда, бала қалай болғанда да аса қалаулы әрі қымбат болады.